Халық командасының тарихы – “Қайраттың” құрылғанынан Чемпиондар лигасына дейінгі жолы

Бес дүркін Қазақстан чемпионы, он дүркін Қазақстан Кубогының иегері және үш дүркін Қазақстан Суперкубогының жеңімпазы. 

Алаңы — Алматыдағы Орталық стадион, сыйымдылығы 23 804 орын.

Клубтың бастапқы атауы “Локомотив” болған. 1955 жылы ол “Урожай” болып өзгертілді, ал 1956 жылы қазіргі тарихи атауы — “Қайратты” алды. Бұл атау Қазақ КСР-індегі ауылдық спорт қоғамдарының бірігуінен кейін бекітілді. Яғни “Қайрат” жай ғана футбол командасы емес, кеңестік кезеңдегі ірі спорттық құрылымның символына айналды. 1954 жылдан 1991 жылға дейін клуб КСРО чемпионаттарында ойнап, 24 маусымды КСРО жоғары лигасында өткізді.  

1960 жыл “Қайрат” тарихындағы ерекше жыл болды. Клуб КСРО жоғары дивизионында ойнаған Қазақстаннан шыққан жалғыз команда атанды. Осы себепті “Қайрат” кеңестік кезеңде бүкіл республика жанкүйерлерінің командасына айналып, “халық командасы” ретінде қабылданды. 

Клубтың алғашқы үлкен жетістіктерінің бірі — 1963 жылы КСРО Кубогының жартылай финалына дейін жетуі. Ал 1960-жылдары оның қорғаныс стилі кеңестік баспасөзде “Қайраттың бетоны” деген атаумен белгілі болды. Бұл кезеңде Ташкенттік “Пахтакормен” тек спорттық емес, тұтас аймақтық беделге айналған Орта Азия дербиі қалыптасты.  

1970–1980 жылдар клубтың кеңестік дәуірдегі ең мықты шағы саналады. 1971 жылы “Қайрат” теміржолшылардың халықаралық спорт одағы кубогын жеңіп алған алғашқы кеңестік команда болды. 1976 және 1983 жылдары КСРО Бірінші лигасының жеңімпазы атанды. 1986 жылы КСРО чемпионатындағы 7-орын — клубтың одақтық турнирдегі ең жоғары нәтижесі болды. Ал 1988 жылы “Қайрат” КСРО Футбол федерациясы кубогын жеңіп алды. Бұл жетістіктер клубтың Қазақстан аумағындағы ғана емес, бүкіл одақ кеңістігіндегі беделін өсірді.  

Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін “Қайрат” жаңа дәуірге де мықты кірді. 1992 жылы клуб егемен Қазақстан тарихындағы алғашқы ұлттық чемпионаттың жеңімпазы атанып, сол жылы Қазақстан Кубогын да ұтып, алғашқы “Алтын дубльдің” иесі болды. Кейін 1990-жылдары клуб ел футболының негізгі есімдерінің бірі болып қала берді. Алайда 1998 жылы команда екіге бөлініп, бір бөлігі “ЦСКА-Қайрат”, екінші бөлігі “СОПФК Қайрат” болып кеткен күрделі кезеңді бастан өткерді. Бұл клуб тарихындағы ең даулы сәттердің бірі еді.  

2001 жылы клуб қайта біріктірілді. Біріккен “Қайрат” 2001 және 2003 жылдары Қазақстан Кубогын жеңіп алып, 2004 жылы Қазақстан чемпионы атанды. Бірақ осы табыстан кейін клуб қаржылық қиындықтарға тап болды. 2008 жылы қаржыландыру мәселелері ушығып, 2009 жылы “Қайрат” Бірінші лигаға түсіп кетті. Дегенмен дәл сол 2009 жылы команда Бірінші лиганы жеңіп, Премьер лигаға қайта оралды. Бұл клубтың мінезін, дағдарыстан шыға алатын қабілетін айқын көрсеткен кезең болды.  

2010-жылдардан бастап “Қайрат” жаңаша даму жолына түсті. Қала әкімдігі мен кейінірек ірі инвесторлардың қолдауымен клуб инфрақұрылымын күшейтті. Бесағаштағы заманауи оқу-жаттығу базасы ашылды, 2014 жылы Тимур Сегізбаев атындағы академия, 2017 жылы Евстафий Пехлеваниди атындағы академия іске қосылды. Осы кезеңде клуб қайтадан Қазақстанның үздік командаларының біріне айналып, 2014, 2015, 2017, 2018 және 2021 жылдары Қазақстан Кубогын жеңді, 2016 және 2017 жылдары Суперкубокты иеленді. Сонымен бірге Еуропа аренасында да көзге түсіп, 2015 жылы Еуропа лигасы плей-офф кезеңіне дейін жетті. Бұл кезеңде клуб құрамында Андрей Аршавин, Анатолий Тимощук, Бауыржан Исламхан, Жерар Гоу секілді аты шыққан футболшылар болды.  

2020 жыл “Қайрат” үшін тарихи маусым болды. COVID-19 пандемиясы әсерінен қысқартылған чемпионатта Алматылықтар 16 жылдан кейін қайтадан Қазақстан чемпионы атанды. Ал 2021 жылы клуб Люксембургтік “Фоланы” жеңіп, өз тарихында тұңғыш рет Еурокубоктың топтық кезеңіне шықты — бұл Конференциялар лигасы еді. Сол арқылы “Қайрат” посткеңестік дәуірдегі қазақ клубтарының Еуропалық деңгейдегі маңызды табыстарының біріне қол жеткізді.  

Соңғы жылдары “Қайрат” өз мәртебесін одан әрі күшейтті. 2024 жылы клуб Қазақстан чемпионы атанды, 2025 жылдың ақпанында Суперкубокты жеңіп алды, ал 2025 жылғы Премьер лига маусымын тағы да бірінші орынмен аяқтап, чемпиондықты қорғап қалды. Ең үлкен халықаралық жетістік те осы кезеңде келді: 2025 жылы “Қайрат” өз тарихында алғаш рет Чемпиондар лигасының негізгі кезеңіне жолдама алды. Клуб іріктеуде бірнеше қарсыластан өтіп, “Селтикті” де пенальти сериясында жеңді, кейін лига кезеңінде “Реал Мадрид”, “Интер”, “Арсенал”, “Спортинг”, “Олимпиакос”, “Брюгге”, “Пафос” және “Копенгаген” командаларымен күш сынасты. 

2026 жылдың 28 ақпанында “Қайрат” Қазақстан Суперкубогында “Тобылмен” негізгі уақытта тең (2:2) ойнап, пенальти сериясында 4:5 есебімен жеңілді.  

Жалпы алғанда, “Қайрат” тарихы — бұл тек бір клубтың шежіресі емес, Қазақстан футболының дамуының да айнасы. Ол кеңестік кезеңде республика намысын қорғаған жалғыз ірі клуб болды, тәуелсіздік алған соң алғашқы чемпион атанды, дағдарысты да, бөлінуді де, қайта өрлеуді де бастан өткерді. Бүгінгі “Қайрат” — мықты академиясы, тұрақты инфрақұрылымы, тарихи жанкүйерлік базасы және халықаралық амбициясы бар клуб. Сондықтан оны Қазақстан футболының ең дәстүрлі әрі ең көлемді брендтерінің бірі деуге толық негіз бар.