Қош бол Костов! – Болгариялықтың кезеңі неге қысқа болды және оның орнына кім келуі мүмкін?

“Ақтөбе” үшін 2026 жылғы маусым сәтсіз басталды. “Тобылды” 4:1 есебімен тізе бүктірсе де артынша “Қайратқа” 1:0 жол берген “Қызыл-Ақтар” кеше ғана “Елімайдан” 1:4 есебімен ойсырай ұтылған болатын. Осы жеңілістен кейін БАҚ бас бапкер Николай Костовтың қызметінен кететінін хабарлады. Ресми емес мәлімет бойынша, бапкерді жұмыстан босату туралы шешім дәл осы матчтан соң бірден қабылданған.

Николай Костов — тәжірибесі мол, халықаралық деңгейдегі маман. Ол 1963 жылы Болгарияның Добрич қаласында туған. Футболшы ретінде “Левски” және “Анортосис” сияқты белгілі клубтарда ойнап, Болгария чемпионы мен Кубок иегері атанған.

Бапкерлік мансабында Кипр, Украина, Болгария және Ресейдің көптеген командаларын жаттықтырған. Оның ең үлкен жетістігі — 2002 жылғы Кипр кубогы. Қазақстан жанкүйерлеріне Костов “Шахтер” және “Каспий” клубтарындағы жұмысы арқылы жақсы таныс. 2025 жылдың тамызында “Ақтөбе” тізгінін ұстаған ол команданы маусым соңында 5-орынға тұрақтатқан еді. Алайда 2026 жылғы маусымның басындағы “Елімайдан” ұтылуы (1:4) мен жалпы тұрақсыз нәтижелер оның қызметінен кетуіне негізгі себеп болып отыр.

Николай Костов пен “Ақтөбе” арасындағы келісімшарт 2026 жылдың 31 желтоқсанына дейін жасалған болатын. Бұл клуб басшылығының Костовты жай ғана уақытша маман емес, ұзақ мерзімді стратегиялық жобаның жетекшісі ретінде қарастырғанын көрсетеді.

Костовтың “Ақтөбедегі” кезеңі — үлкен үміт пен ащы шындықтың арасындағы арпалысқа толы болды. Оның мәлімдемелері мен маусым қорытындысындағы мойындауларын жинақтай келе, мынадай картинаны көруге болады:

Костов клубқа келгенде Ақтөбелік футболға жаңа серпін беретінін айтып, жанкүйерлерді жігерлендірген еді. Алайда қараша айындағы есебі оның жоспарының неге іске аспағанын нақты көрсетіп берді. Бапкердің айтуынша, негізгі кедергілер мыналар болды:

– Уақыт тапшылығы: Ол командамен небәрі 37–38 жаттығу ғана өткізіп үлгерген. Бұл — жаңа жүйе қалыптастыру үшін тым аз уақыт.

– Ресурстардың жетіспеуі: Ұлттық құрамаға кеткен ойыншылардың көптігі мен қорғаныс шебіндегі мәселелер тұрақты нәтижеге кедергі келтірді.

– Психологиялық фактор: Костов ұжым ішіндегі эмоционалдық күйзеліс пен психологиялық мәселелерді ашық айтты. Бұл — команданың тек тактикалық емес, ішкі бірлік тұрғысынан да ақсап тұрғанының белгісі еді.

Нәтижесінде, “Ақтөбе” маусымды бесінші орынмен аяқтады. “Елімайдан” ұтылғаннан кейін Костов тағы да физикалық дайындықтың нашарлығын және ойыншылардың жүйкесі сыр бергенін алға тартты. Бұл — Костовтың революция жасауға тырысқанымен, клубтағы жағдай мен уақыт оған мүмкіндік бермегенін, ал клубтың оған тұрақты негіз қалап бере алмағанын көрсетеді.

Николай Костовтың “Ақтөбедегі” статистикасы мен соңғы нәтижелері команданың тұрақсыздығын нақты сандармен айқындап береді.

Маусымның басталуы “Ақтөбе” жанкүйерлері үшін өте сенімді көрінген еді. 7 наурызда “Тобылды” 4:1 есебімен тас-талқан етіп жеңуі — Костовтың революциясы басталғандай әсер қалдырды. Алайда бұл қуаныш ұзаққа созылмады (1:0, 1:4)

Николай Костовтың “Ақтөбедегі” жағдайы басынан-ақ тұрақсыз болғаны анық. Оның қызметтен кетуі кездейсоқ емес, ұзаққа созылған сенімсіздіктің заңды қорытындысы сияқты көрінеді.

Қысқы үзіліс кезінде бапкерді ауыстыру туралы қауесеттер толастамады. Алайда, 5 наурызда клуб басшылығы футболшылармен арнайы кездесіп, Костовтың жұмысын жалғастыратынын ресми түрде мәлімдеген болатын. Ол кезде Владимир Вайсс, Виктор Скрипник және Талғат Байсуфинов сияқты танымал мамандармен келіссөздер жүріп жатыр деген ақпараттар теріске шығарылды.

Дереккөздердің мәліметінше, клуб басшылығы маусым сәтсіз басталған жағдайда Талғат Байсуфиновтың кандидатурасына қайта оралуды жоспарлап қойған көрінеді.

Маусымды бастамай жатып осындай ақпараттардың тарауы бапкердің де, ұжымның да ішкі дайындығына кері әсер еткені сөзсіз.

Осылайша, Николай Костов маусымды сынақ мерзіміндегі маман ретінде бастады. “Елімайдан” ұтылған 1:4 есебі клуб басшылығы үшін соңғы шешімді қабылдауға түрткі болып отыр.

Николай Костовтың “Елімаймен” өткен матчтан кейінгі мәлімдемесі “Ақтөбедегі” дағдарыстың терең екенін тағы бір мәрте айқындап берді. Бапкердің өз сөзімен айтқанда, команда алғашқы голға дейін басымдық танытқанымен, пенальтиден кейін ойыншылар психологиялық тұрғыдан шашырап кеткен. 

Ойыншылардың тез шаршап қалуы маусым басындағы жаттығу жұмыстарының сапасына күмән келтіреді. Ауыстырулар команда ойынын жандандырудың орнына, керісінше әлсіреткен. Бұл қосалқы құрамның деңгейі немесе бапкердің таңдауы қате екенін білдіреді. Қорғаныс шебіндегі мәселелер үшінші турдың өзінде-ақ ашық көрініп қалды.

Клуб басшылығы үшін бұл жай ғана кезекті жеңіліс емес, команданың іргетасы дұрыс қаланбағанының белгісі болса керек. Маусымның басында-ақ физикалық әлсіздік пен жүйесіздіктің көрініс табуы — Костовтың “Ақтөбедегі” миссиясының аяқталуына басты түрткі болған сияқты.

“Ақтөбенің” келесі бапкері кім болуы мүмкін?

БАҚ беттеріндегі және инсайдерлік ақпараттарда айтылып жатқан есімдерді екі негізгі топқа жіктеп қарастыруға болады.

1. Нақты үміткерлер және байланыс орнатылған мамандар

Бұл топқа клуб басшылығы тарапынан қызығушылық танытылған немесе келіссөздер жүргізілгені туралы деректер бар мамандар жатады. 

– Талғат Байсуфинов: Костовтың орнына келуі әбден мүмкін ең басты үміткер. Клуб басшылығы оны маусым сәтсіз басталған жағдайдағы “В жоспары” ретінде қыс бойы назарда ұстаған. Жергілікті менталитетті жақсы білуі және тәжірибесі оның пайдасына шешілуі мүмкін.

– Владимир Вайсс: “Қайратпен” жетістікке жеткен маманның есімі де “Ақтөбемен” жиі байланыстырылуда. Клубтың амбициясына сай келетін, Еурокубоктық тәжірибесі мол бапкердің Қазақ жеріне оралу мүмкіндігі жоғары.

2. Қауесеттер мен жоққа шығарылған нұсқалар

Бұл есімдер қызу талқыланғанымен, кейіннен ресми түрде немесе жанама деректермен расталмаған.

– Виктор Скрипник: Украиналық маманның кандидатурасы БАҚ-та аталғанымен, 5 наурыздағы мәлімдемеде клуб басшылығы онымен келіссөздер жүріп жатқанын ресми түрде жоққа шығарды.

– Дмитрий Парфенов: Костовқа дейінгі кезеңде де, одан кейін де есімі аталғанымен, қазіргі таңда оның келуі екіталай, себебі клуб отандық немесе Еуропалық бағытқа басымдық беріп отырғандай.

Талғат Байсуфинов нұсқасының айналасындағы жағдайды қазіргі нақты деректермен толықтырсақ, бұл қисынды, бірақ күрделі сценарийдің астары тіпті тереңдей түседі.

2026 жылдың наурыз айындағы жағдай бойынша Байсуфиновтың кандидатурасына қатысты мынадай маңызды жайттар бар:

1. Ресми статус және жаңа келісімшарт

2026 жылдың 28 қаңтарында Қазақстан футбол федерациясы Талғат Байсуфиновпен толыққанды келісімшарт жасасқанын ресми түрде жариялады. Ол бұған дейін уақытша міндетін атқарушы ретінде Әлем чемпионатының іріктеуінде Бельгия (1:1) және Солтүстік Македониямен (1:1) тең түсіп, Лихтенштейнді (4:0) жеңіп, федерация сеніміне ие болды. Жаңа келісімшарт Ұлттар лигасының алдағы циклі аяқталғанға дейін жасалған.

2. FIFA Series 2026 турнирі

Дәл қазір Байсуфинов үшін ең маңызды кезең. Ол Астанада 25-28 наурыз аралығында өтетін FIFA Series 2026 турниріне ұлттық құраманы дайындап жатыр. Құрама Комор аралдары, Кувейт немесе Намибиямен ойнайды. 17 наурызда ол турнирге қатысатын 26 ойыншының нақты тізімін бекітті.

“Ақтөбе” үшін Байсуфинов — команданы психологиялық дағдарыстан алып шығатын ең мықты «жергілікті» кандидат. Бірақ қазіргі таңда ол Ұлттық құраманың жаңа жобасын бастап кеткендіктен, оны клубқа тарту үшін “Ақтөбе” басшылығы мен Федерация арасында өте күрделі саяси келісімдер қажет болады. Егер Костов кеткеннен кейін Байсуфинов келсе, бұл ҚПЛ-дағы соңғы жылдардағы ең шулы ауысымдардың бірі болары сөзсіз.

Владимир Вайсс нұсқасы — “Ақтөбе” жанкүйерлері мен БАҚ үшін ең резонансты тақырыптардың бірі. Оның айналасындағы жағдайды соңғы деректермен толықтырсақ, мәселе тіпті қызықты бола түседі.

Дәл қазіргі таңда бұл нұсқаның неге жұмбақ болып тұрғанының бірнеше себебі бар.

1. Инвестордың таңдауы және “Слован” факторы

Ақпан айындағы мәліметтер бойынша, “Ақтөбе” басшылығы (нақтырақ айтқанда, клубтың жаңа инвесторлары) Владимир Вайссқа басымдық берген. Алайда, келіссөздердің тез арада аяқталмауына оның Братиславалық “Слованмен” қазіргі міндеттемелері кедергі болып отыр.

Вайсс қазір “Слованмен” бірге Словакия чемпионатында кезекті чемпиондық үшін таласып жатыр. Оның келісімшарты 2026 жылдың маусым айының соңына дейін есептелген.

“Ақтөбеге” бапкер дәл қазір, маусым басында керек. Ал Вайсс мамыр айының соңына дейін, яғни Словакиядағы маусым аяқталғанша “Слованды” тастап кете алмайтын сияқты.

2. Марат Хайруллин мен Вайсс байланысы

“Ақтөбенің” қазіргі спорт директоры Марат Хайруллин мен Владимир Вайсс арасында бұрыннан келе жатқан құрмет бар. Вайсс “Қайратты” жаттықтырып жүргенде Хайруллинді өз командасында көргісі келгенін бірнеше рет ашық айтқан болатын. Енді рөлдер ауысты, Хайруллин спорт директоры ретінде Вайссқа ұсыныс жасаушы тарап болып отыр. Бұл фактор келіссөздердің бейресми деңгейде жүріп жатқанына жанама дәлел бола алады.

3. Артықшылықтары мен тәуекелдері

– Артықшылығы: Вайсс — “Ақтөбе” сияқты үлкен қысым бар клубтарда жұмыс істеп үйренген. Ол Қазақстан футболының ерекшеліктерін жақсы біледі және қысқа уақытта команданың ойын өрнегін (әсіресе шабуылда) қалыпқа келтіре алады.

– Тәуекел: Оның жасы (61-де) және Еуропадағы тұрақты жұмысы оның Қазақстанға оралуға қаншалықты мотивациясы бар екендігі туралы сұрақ тудырады. Сонымен қатар, “Слованнан” маусым ортасында кетсе, клубқа үлкен өтемақы төлеу қажет болуы мүмкін.

Егер “Ақтөбе” Вайссқа тоқталатын болса, оларға мамыр айына дейін уақытша бапкермен жұмыс істей тұруға тура келуі мүмкін. Бірақ чемпиондыққа үміткер клуб үшін маусымның алғашқы екі айын күтумен өткізу өте қауіпті қадам.

Украиналықтар. Украин бапкерлер мектебі “Ақтөбе” үшін әрқашан тартымды бағыт болып қала береді. Скрипник пен Лупашко есімдерінің айналасындағы жағдайды соңғы мәліметтермен толықтырсақ, мынадай көрініс шығады:

1. Виктор Скрипник 

Скрипниктің кандидатурасы желтоқсан айында “Ақтөбе” номер 1 нұсқа ретінде қарастырылды. Оның Бундес лигадағы (Вердер) және Украинадағы (Заря, Ворскла) табысты жұмысы клубтың амбициясына толық сай келді.

Скрипник қазір еркін агент емес, ол Украинаның “Металлист 1925” клубын басқаруда. Оның келісімшарты 2026 жылдың 31 желтоқсанына дейін жарамды.

Клуб басшылығының ақпан айында бұл ақпаратты жоққа шығаруына бапкердің қазіргі жұмысы мен оның жоғары жалақысы (айына шамамен 40-50 мың доллар) себеп болуы мүмкін. “Ақтөбе” Костовтың өтемақысын төлеуі тиіс екенін ескерсек, Скрипниктің трансфері қаржылық жағынан тиімсіз көрінді.

2. Владислав Лупашко

Лупашко — Украина футболындағы ең перспективті жас мамандардың бірі. Оның “Ингулецтегі” жетістіктері мен заманауи тактикалық көзқарасы Марат Хайруллиннің “футбол революциясы” идеясына жақын болуы мүмкін.

Ол жас, аш әрі жаңашыл бапкер. Оның талаптары Скрипникке қарағанда әлдеқайда төмен, ал мотивациясы жоғары.

Оның Қазақстан чемпионатының ерекшелігін білмеуі және “Ақтөбе” сияқты қысымы жоғары клубта тәжірибесінің аздығы басты кедергі болып тұр. Қазіргі таңда оған қатысты нақты келіссөздер туралы ресми ақпарат жоқ.

Қазіргі таңда “Ақтөбе” басшылығы Украиналық мамандардан гөрі, Талғат Байсуфинов немесе Владимир Вайсс сияқты Қазақстан футболына бейімделген тұлғаларға көбірек иек артып отырғандай. Костовтың бейімделу мәселесінен кейін клуб тағы бір шетелдік бапкермен тәуекелге барғысы келмейтін сияқты.

Ықтималдығы төмен мамандар. Бұл топқа жататын мамандардың есімдері “Ақтөбемен” байланысты ақпараттық кеңістікте үлкен толқын тудырғанымен, қазіргі таңда олардың келу ықтималдығы нөлге жақын. Оның бірнеше себептері бар.

1. Феликс Магат 

Германиялық аңыз маманның “Ақтөбеге” келуі Қазақстандық футбол тарихындағы ең ірі сенсациялардың бірі болуы мүмкін еді. 2026 жылдың ақпан айының соңында Магат клубтың Түркиядағы оқу-жаттығу жиынына арнайы барып, басшылықпен бетпе-бет келіссөз жүргізді.

Неге іске аспады? Басты кедергі — Магаттың бапкерлер штабына қатысты қатал талабы болды. Ол өзімен бірге кемінде 4-5 көмекшісін ала келуді шарт еткен, ал клуб басшылығы мұндай үлкен штабты қаржыландыруды тиімсіз деп тапты. 1 наурызда тараптардың ортақ мәмілеге келе алмағаны ресми түрде белгілі болған.

2. Роман Григорчук 

2025 жылдың желтоқсанында Григорчуктің “Ақтөбеге” келуі шешіліп қойған мәселе сияқты көрінген. Тіпті оған рекордтық жалақы ұсынылғаны туралы инсайдтар шықты.

Бір айдың соңында-ақ бұл ауысымның болмайтыны хабарланды. Қазір Григорчук еркін агент болғанымен, “Ақтөбе” оны қарастырып жатқан жоқ.

3. Владимир Чебурин

Чебурин — “Ақтөбеге” келуі мүмкін деген Қазақстандық мамандардың бірі еді. 

2026 жылдың ақпанында ол Қазақстанның жастар құрамасына (U-21) бапкер болып тағайындалған еді. Алайда, небәрі 1 аптадан кейін маман “Атырауға” тәлімгер болуды таңдады.

4. Магомед Адиев

Ұлттық құраманың бұрынғы бапкерін жанкүйерлер әлі де Қазақстаннан көргісі келеді. 

Адиев Ресей Премьер лигасындағы “Крылья Советов” клубында жұмыс істеуде. 24 ақпанда ол Қазақстаннан ешқандай ресми ұсыныс түспегенін және қазіргі жұмысына басымдық беретінін мәлімдеген.

“Ақтөбе” үшін қазіргі жағдай — жай ғана бапкер ауыстыру емес, клубтың болашақ бағытын таңдайтын сындарлы сәт. Егер басшылық эмоцияға берілмей, салқынқанды шешім қабылдаса, алда екі ғана қисынды жол тұр.

1. Талғат Байсуфинов

Қазақстан футболының ішкі жағдайын бес саусағындай білетін, жергілікті ойыншылармен тез тіл табысып, команданы тығырықтан алып шығатын маман.

2.Владимир Вайсс

Тәртіп пен ұзақ мерзімді жоба құра алатын, Еуропалық деңгейдегі маман. Бұл — клубтың іргетасын нықтап, үлкен мақсаттарға жетуге арналған стратегиялық таңдау.

Егер клуб тағы да қысқа мерзімдік шешім қабылдаса, Костовтың қателігі бірнеше айдан кейін қайталануы мүмкін. Себебі мәселе тек бапкерде емес, Костовтың өзі айтқандай, командада физикалық дайындық, психологиялық тұрақтылық және құрамның теңгерімі қатар ақсап тұр. Демек, “Ақтөбеге” жай ғана жаттықтырушы емес, клуб ішіндегі бүкіл процесті реттейтін жүйелі басшы керек.

Николай Костовтың “Ақтөбедегі” жұмысы толыққанды жобаға айнала алмады. Ол халықаралық тәжірибесі мол, өз идеялары бар маман ретінде келгенімен, нәтиженің болмауы, уақыттың тығыздығы және клуб ішіндегі тұрақсыздық оған кедергі болды. 

“Елімайдан” 1:4 есебімен ұтылу — бұл сәтсіз кезеңнің соңғы нүктесі іспетті.

Ендігі басты мәселе — “Ақтөбе” кімді таңдайды? Клубқа жай ғана аты танымал маман керек пе, әлде команданың іргетасын нықтап, нақты жүйе құратын бапкер керек пе? Басшылықтың келесі қадамы тек осы маусымның ғана емес, клубтың алдағы бірнеше жылдық тағдырын шешуі мүмкін.